Długi małżonków – Postanowienie Sądu Najwyższego

Maryla Kuna - adwokat22 września 20174 komentarze

W styczniu tego roku Sąd Najwyższy wydał postanowienie, które rewolucjonizuje dotychczasowy sposób ustalania wartości wchodzącego w skład majątku wspólnego spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, obciążonego hipoteką która zabezpiecza udzielony małżonkom kredyt bankowy.

Na czym ta rewolucja polega ?

Otóż, na pominięciu wartości obciążenia hipotecznego.

Już tłumaczę, ale najpierw tytułem wyjaśnienia powiem , że nie tak dawno temu popełniłam wpis pt.: Kredyt hipoteczny we frankach a spłata z mieszkania, czyli jak po wielu latach można zostać z niczym. W świetle powyższego orzeczenia Sądu Najwyższego przedstawiony w moim poście sposób ustalania wartości mieszkania jest już nieaktualny, na co zwrócił mi uwagę pan Paweł komentując ten wpis. Dziękuję, bo skorzystałam ja i przyszli czytelnicy, a to ważne bo czytelnicy ufają naszej wiedzy.

A więc do rzeczy:

Sąd Rejonowy orzekając w sprawie z wniosku pani Magdy z udziałem jej byłego męża Tomasza o podział majątku wspólnego ustalił, że w skład majątku wspólnego wchodzi między innymi spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego o wartości 350 000 zł. Sąd ustalił również, że oboje małżonkowie zawarli z PKO BP umowę kredytu hipotecznego w kwocie 89 230,77 franków szwajcarskich za który nabyli to prawo do lokalu. Stwierdzając, że udziały byłych małżonków w majątku wspólnym są równe, przyznał panu Tomaszowi własnościowe prawo do lokalu i zasądził  na rzecz pani Magdy spłatę w wysokości połowy wartości  tego prawa czyli 175 000 zł.

Sąd I instancji przyjął za miarodajną rynkową wartość spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu ustaloną przez biegłego na kwotę 350 000 zł. Nie uwzględnił okoliczności, że prawo to jest obciążone hipoteką na rzecz PKO BP S.A. zabezpieczającą spłatę udzielonego na zakup tego mieszkania kredytu. Wskazał, że w sprawie o podział majątku wspólnego byłych małżonków, sąd dokonuje podziału składników majątkowych (aktywów), natomiast nie rozstrzyga o zaciągniętych przez oboje małżonków w czasie trwania wspólności ustawowej niespłaconych jeszcze długach oraz nie dokonuje „podziału”zobowiązań byłych małżonków, w tym także poprzez potrącenie przyszłych zobowiązań.

Sąd Rejonowy podniósł, że oboje małżonkowie są stroną umowy kredytowej, co oznacza, że ich zobowiązanie ma charakter solidarny, a podział majątku nie wpływa na obowiązek dłużników osobistych spłaty tego kredytu zgodnie z umową. Przyszłe raty kredytu są zobowiązaniem niewymagalnym w chwili orzekania o podziale majątku, wymagalność poszczególnych rat powstaje bowiem dopiero w dniu ustalonym w harmonogramie spłat kredytu. Spłata wymagalnych rat kredytu przez oboje małżonków lub przez jednego z nich po dokonaniu podziału majątku wspólnego, może być podstawą do regresu między nimi jako dłużnikami solidarnymi na podstawie art. 376 kc oraz w razie sporu – podstawą dochodzenia rozliczeń z tego tytułu w postępowaniu sądowym, albowiem nie stoi temu na przeszkodzie art. 567 par. 3 w zw. z art. 688 w zw. z art. 618 par. 3 kpc.

To rozstrzygnięcie Sądu I instancji jest sprzeczne z dotychczasową linią orzeczniczą wszystkich sądów ale przede wszystkim z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego. W licznych orzeczeniach Sąd Najwyższy przyjmował, że przy szacowaniu składników majątku wspólnego należy uwzględnić obciążenie zmieniające rzeczywistą wartość tych składników majątkowych, w szczególności obciążenie o charakterze prawnorzeczowym, za które ponosi odpowiedzialność każdorazowy właściciel nieruchomości, zwłaszcza obciążenie hipoteką i prawami dożywocia. Wartość takich obciążeń odliczało się zarówno przy ustalaniu wartości składników  majątku wspólnego , jak i przy zaliczeniu wartości przyznanej jednemu z małżonków nieruchomości na poczet przysługującego mu udziału w majątku wspólnym.

Pomimo tego Sąd Okręgowy podzielił ustalenia faktyczne i oceny prawne Sądu Rejonowego i oddalił apelację pana Tomasza w zakresie zarzucającym niewłaściwy sposób ustalenia wartości mieszkania, bez pomniejszenia jej o pozostałą do spłaty część kredytu zabezpieczonego hipoteką .

Pan Tomasz  postanowił więc poszukać sprawiedliwości w Sądzie Najwyższym!

Na próżno !

Sąd ten omówił plusy i minusy  obydwu sposobów ustalania wartości własnościowego prawa do lokalu obciążonego hipoteką i suma summarum zaakceptował rozstrzygnięcie sądu rejonowego.

Tak więc czekam co będzie dalej, która z koncepcji ustalania wartości spółdzielczego prawa do lokalu zwycięży. Jak będą orzekać sądy, czas pokaże. Pamiętać jednak należy, że nasze prawo nie opiera się o wcześniejsze rozstrzygnięcia sądów – nie decyduje tu precedens lecz przepis ustawy. Bez wątpienia wiążące są uchwały pełnego składu danej izby (cywilnej, karnej itd.) lub uchwały zapadające w składzie 7 sędziów.  To rozstrzygnięcie z jakim mamy do czynienia w tej sprawie, to postanowienie. Tak więc nie wszystkie sądy muszą podzielać pogląd wyrażony w tym orzeczeniu i stosować się do niego.

{ 4 komentarze… przeczytaj je poniżej albo dodaj swój }

Daniel Wrzesień 27, 2017 o 09:41

Pani Mecenas, a czy są jakieś uchwały siódemkowe SN dotyczące dotychczasowej, utrwalonej koncepcji o braniu pod uwagę obciążeń przy ustalaniu wartości składników majątku? Pozdrawiam 🙂

Odpowiedz

Maryla Kuna - adwokat Wrzesień 27, 2017 o 14:37

Witam Pana
Nie będzie to chyba satysfakcjonująca odpowiedź, ale ja się nie spotkałam z taką uchwałą

Odpowiedz

Ania Grudzień 1, 2017 o 12:04

Pani Mecenas, orzeczenie dotyczy spółdzielczego prawa do lokalu, czy uważa Pani, że ta koncepcja może mieć przełożenie na sprawy o podział nieruchomości, które stanowią odrębną własność np. domków jednorodzinnych? Czy tam nadal kredyt powinien być uwzględniany?

Odpowiedz

Maryla Kuna - adwokat Grudzień 1, 2017 o 13:06

Pani Aniu
Jeżeli domek jednorodzinny został zakupiony za kredyt hipoteczny, to sytuacja wygląda tak samo. Sąd ustali wartość domku jednorodzinnego, któreś z małżonków otrzyma nieruchomość z obowiązkiem spłaty na rzecz drugiego małżonka, a kredyt hipoteczny pozostanie poza zainteresowaniem Sądu. Obydwoje małżonkowie będą zobowiązani do spłaty.
Pozdrawiam

Odpowiedz

Dodaj komentarz

Wyrażając swoją opinię w powyższym formularzu wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Kancelaria Adwokacka Maryla Kuna Twoich danych osobowych w celach ekspozycji treści komentarza zgodnie z zasadami ochrony danych osobowych wyrażonymi w Polityce Prywatności

Administratorem danych osobowych jest Kancelaria Adwokacka Maryla Kuna z siedzibą w Lublinie.

Kontakt z Administratorem jest możliwy pod adresem maryla-kuna@wp.pl.

Pozostałe informacje dotyczące ochrony Twoich danych osobowych w tym w szczególności prawo dostępu, aktualizacji tych danych, ograniczenia przetwarzania, przenoszenia danych oraz wniesienia sprzeciwu na dalsze ich przetwarzanie znajdują się w tutejszej Polityce Prywatności. W sprawach spornych przysługuje Tobie prawo wniesienia skargi do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych.

Poprzedni wpis:

Następny wpis: