Wniosek o dział spadku i podział majątku małżonków

Maryla Kuna - adwokat19 stycznia 2018Komentarze (1)

podział spadkuKiedy mamy już za sobą sprawę o stwierdzenie nabycia spadku, przychodzi czas na dział spadku czyli po prostu podział spadku.

Wtedy, gdy nie ma sporu między spadkobiercami co do składu i wartości spadku podziału dokonujemy u notariusza, gdy natomiast taki spór istnieje nie pozostaje nic innego jak wniesienie sprawy do sądu. Często strony są tak zaaferowane mającym nastąpić podziałem majątku spadkowego, że zapominają, że ten spadkodawca ma lub miał kiedyś małżonka. Ta okoliczność w sposób zasadniczy może zmienić sposób podziału masy spadkowej, ale w pierwszym rzędzie musi znaleźć to swój wyraz w składanym do sądu wniosku.

Aktualnie prowadzę sprawę o dział spadku, gdzie spadkodawca miał pięcioro dzieci z różnych związków; kiedy umierał pozostawał w II związku małżeńskim, zaś nie przeprowadził podziału majątku z I żoną. W takiej sytuacji aby określić co stanowi masę spadkową najpierw trzeba ustalić skład majątku dorobkowego spadkodawcy i I żony, a następnie ustalić co wchodziło w skład masy spadkowej po zmarłym, tak samo należy postąpić w przypadku II związku małżeńskiego, a wtedy dopiero okaże się  co tak naprawdę zostało do podziału. To wszystko odbywa się w jednej sprawie.

Dlatego też niezbędne jest zawarcie we wniosku o dział spadku, wniosku o ustalenie majątku dorobkowego małżonków i dokonanie podziału tego majątku. Czasami wydaje nam się to zbędne, bo np. gdy dział spadku dokonuje się po rodzicach wtedy wiadomo, że dzieci odziedziczą wszystko w częściach równych (oczywiście gdy nie został sporządzony testament), a więc po co przeprowadzać dodatkowe czynności w postaci podziału majątku dorobkowego.

Niestety przepisy tego wymagają, a w szczególności utrwalone w tym zakresie orzecznictwo Sądu Najwyższego, gdyż w życiu zdarzają się różne sytuacje – o których za chwilę.

W pewnej sprawie o dział spadku Sąd zorientował się, że znaczna część ruchomości wskazanych przez wnioskodawcę we wniosku wchodzi w skład majątku wspólnego – spadkodawczyni  pani Zofii i jej męża Stanisława, który zmarł 30 lat wcześniej. W związku z tym Sąd na posiedzeniu zobowiązał pełnomocnika wnioskodawcy do złożenia w terminie 7 dni wniosku o podział majątku wspólnego Zofii i Stanisława pod rygorem zawieszenia postępowania.

Ponieważ wnioskodawca nie zastosował się do żądania Sądu, Sąd zawiesił postępowanie w sprawie. Wnioskodawca złożył zażalenie na to postanowienie podnosząc, że cały majątek po zmarłych rodzicach jest przedmiotem działu spadku, a nie podziału majątku wspólnego i on nie widzi takiego uzasadnienia aby  w tej sprawie zgłaszać kolejne roszczenie o podział majątku jego rodziców.

Sąd Okręgowy nie podzielił tego stanowiska.

Sąd stwierdził, że bez dokonania podziału majątku wspólnego byłych małżonków Zofii i Stanisława nie jest możliwe dokonanie podziału spadku po Zofii. Nie wiadomo bowiem, co w istocie wchodzi w skład spadku po niej. Można wprawdzie zaliczyć do tego spadku ruchomości wchodzące w skład jej majątku osobistego, nie sposób jednak ustalić, które z ruchomości przypadły jej na skutek dziedziczenia po zmarłym mężu.

Sąd zwrócił uwagę, że część z ruchomości należała na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej do zmarłego Stanisława, a po nim w ogóle nie został złożony wniosek o dział spadku. Tym samym Sąd Odwoławczy zasugerował, że aby skutecznie przeprowadzić sprawę o dział spadku, to trzeba to zrobić po obydwojgu małżonkach, składając wcześniej wniosek o podział majątku rodziców.

Skomplikowane?  Na pewno , szczególnie za pierwszym razem – dlatego warto się wcześniej poradzić.

A teraz kilka praktycznych uwag

Jeśli zdecydujemy się na postępowanie sądowe, to wniosek o dział spadku i podział majątku należy złożyć do sądu ostatniego miejsca pobytu spadkodawcy.

Na żądanie uczestnika działu, zgłoszone nie później niż na pierwszej rozprawie, sąd spadku może przekazać sprawę sądowi rejonowemu, w którego okręgu znajduje się spadek lub jego znaczna część, albo sądowi rejonowemu, w którego okręgu mieszkają wszyscy współspadkobiercy.

Wnioskodawcą może być każdy spadkobierca lub jego następca prawny. Wniosek może też złożyć nabywca udziały spadkowego i wierzyciel spadkodawcy.

Uczestnikami postępowania powinny być wszystkie osoby, które zostały uznane za spadkobierców w postanowieniu o stwierdzenie nabycia spadku lub w zarejestrowanym akcie poświadczenia dziedziczenia, a jeśli małżonek zmarłego nie jest spadkobiercą, to on również powinien być uczestnikiem tego postępowania. Jeżeli małżonek zmarłego także nie żyje  w chwili składania wniosku, uczestnikami postępowania winni być również jego spadkobiercy.

Ostateczny skład i aktualną wartość przedmiotu postępowania ustala sąd w postanowieniu końcowym.

We wniosku o dział spadku połączonym z podziałem majątku należy wskazać cały majątek zmarłego, który ma być przedmiotem działu, oraz majątek będący dorobkiem małżonków, proponowany sposób podziału, jak również podać jakie spadkodawca sporządził testamenty, gdzie zostały złożone i gdzie się znajdują. Jeżeli został sporządzony spis inwentarza należy go powołać. W wypadku gdy w skład spadku wchodzi nieruchomość, należy przedstawić dowody stwierdzające, że nieruchomość stanowiła własność spadkodawcy.

Tylko z ważnych powodów dział spadku może być ograniczony do części spadku, np. jeżeli spadkobiercy już podzielili pozostałą część między siebie w drodze umowy.

W postanowieniu końcowym sąd rozstrzyga, jakie przedmioty przypadną poszczególnym spadkobiercom i małżonkowi zmarłego. Różnica pomiędzy wartością udziału w majątku wspólnym dla małżonka i w spadku dla danego spadkobiercy, a wartością przyznanych mu rzeczy czy praw wyrównywana jest przez dopłaty. Jeżeli spadkobiercy lub małżonkowi nie zostaną przyznane aktywa podlegające podziałowi, wówczas pozostałe strony zobowiązane są do spłaty na jego rzecz.

W postępowaniu tym sąd rozstrzyga o tym, czy istnieją zapisy zwykłe, których przedmiotem są rzeczy i prawa należące do spadku. Można zgłosić również wzajemne roszczenia pomiędzy współspadkobiercami z tytułu posiadania poszczególnych przedmiotów spadkowych, pobranych pożytków i innych przychodów, poczynionych na spadek nakładów i spłaconych długów spadkowych. Wyżej wymienione roszczenia mogą  być zgłaszane tylko w tym postępowaniu. Po prawomocnym zakończeniu postępowania nie można ich dochodzić. 

Oprócz tego można zgłosić wniosek o ustalenie nierównych udziałów każdego z małżonków w majątku wspólnym. W zależności od tego, w jakim stopniu każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku, oraz żądanie zwrotu wydatków, nakładów i innych świadczeń z majątku wspólnego na majątek odrębny lub odwrotnie.

Jeżeli stwierdzenie nabycia spadku jeszcze nie nastąpiło lub nie dokonano notarialnego poświadczenia dziedziczenia,dokonuje go sąd w toku postępowania działowego.

Opłatę stałą w kwocie 1000 zł. pobiera się od wniosku o dział spadku połączony ze zniesieniem współwłasności, a jeżeli zawiera on zgodny projekt podziału spadku i zniesienia współwłasności, pobiera się opłatę stałą w kwocie 600 zł.

*****

Więcej o podziale majątku spadkowego przeczytasz TUTAJ >>

{ 1 komentarz… przeczytaj go poniżej albo dodaj swój }

Paulina Październik 10, 2018 o 00:04

Dzień dobry,

Mam jedno pytanie. Czy jeżeli Sąd oddalił już wniosek o dział spadku z uwagi na brak przeprowadzenia postępowania o podział majątku wspólnego małżonków i brak takiego wniosku we wniosku o dział spadku to czy można ponownie wnieść taką sprawę o dział spadku już ze stosownym wnioskiem o podział majątku małżonków?

Z góry dziękuję za odpowiedź,
Pozdrawiam,
Paulina

Odpowiedz

Dodaj komentarz

Wyrażając swoją opinię w powyższym formularzu wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Kancelaria Adwokacka Maryla Kuna Twoich danych osobowych w celach ekspozycji treści komentarza zgodnie z zasadami ochrony danych osobowych wyrażonymi w Polityce Prywatności

Administratorem danych osobowych jest Kancelaria Adwokacka Maryla Kuna z siedzibą w Lublinie.

Kontakt z Administratorem jest możliwy pod adresem maryla-kuna@wp.pl.

Pozostałe informacje dotyczące ochrony Twoich danych osobowych w tym w szczególności prawo dostępu, aktualizacji tych danych, ograniczenia przetwarzania, przenoszenia danych oraz wniesienia sprzeciwu na dalsze ich przetwarzanie znajdują się w tutejszej Polityce Prywatności. W sprawach spornych przysługuje Tobie prawo wniesienia skargi do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych.

Poprzedni wpis:

Następny wpis: